یک سلسله تحقیقات درباره ی دوقولوها انجام شده و این نتیجه حاصل آمده است که دوقولوهای یکسان از دوقولوهای متشابه و از برادران وخواهران معمولی ازلحاظ گنجایش مغزی شباهت بیشتری باهم دارند و چون دوقولوهای یکسان دارای وراثت یکسان هستند بنابراین به نظر می رسد که عوامل ارثی سبب شباهت زیاد آنهاست.

دریکی از تحقیقاتی که هرش درباره ی ۵۸ جفت دوقولوهای متشابه و ۳۸ جفت دوقولوهای یکسان به عمل آورد سه روش زیر را به کار برد:

۱- مقایسه دوقولوهای مشابهی که در یک محیط مشابه زندگی می کردند با دوقولوهای یکسان که در محیط مشابهی به سر می بردند.

۲- مشابه دوقولوهای یکسان که در محیط مشابه زندگی می کردند با دوقولوهای یکسان که در محیطهای مختلف می زیستند.

۳- مقایسه دوقولوهای مشابهی که در یک محیط مشابه زندگی می کردند با دوقولوهای یکسان که در محیطهای متفاوت می زیستند.

هرش در مقایسه ی اول به این نتیجه رسید که دوقولوهای یکسان بعد از گذشت سالها خیلی کمتر از دوقولوهای متشابه اختلاف داشتند.

در مقایسه ی دوم دیده شد که شباهت دوقولوهایی که در محیطهای مشابه زندگی میکردند تقریبا به همان میزان شباهت دوقولوهایی بود که در دو محیط مختلف به سر می بردند.

در مقایسه ی سوم دوقولوهای یکسان که در محیطهای مختلف می زیستند شباهت بیشتری داشتند تا دوقولوهای متشابه که در محیط مشابهی پرورش یافته بودند. هرش از این تحقیق چنین نتیجه گرفت که اهمیت وراثت در تعیین مقدار هوش پنج برابر بیشتر از تاثیر محیط است.

کارتر نتایج تحقیقات درباره ی دوقولوها را به شرح زیر خلاصه کرده است:

« از نتایج تحقیقات در زمینه ی دوقولوها چنین استنباط می شود که نمی توان در حال حاظر مقدار تاثیر محیط با وراثت را در تشکیل خصوصیات روانی تعیین کرد.»

ولی پژوهشهای مختلف در این زمینه نشان میدهد که تاثیر عوامل ارثی دایمی تر و ثابت تر از اثر محیط است  و در عین حال نیز اطلاعات جمع آوری شده دال بر این حقیقت است که محیط در ایجاد و تکامل خصوصیات فرد تاثیر بسزایی دارد.

آنچه که از مجموعه ی این تحقیقات به طریق روشن و قطعی کسب شده مبین این مطلب است که اختلافات شدید در محیط زندگی دوقولوها گاهی تاثیر ناچیزی در تفاوت ضریب هوشی آنان از یکدیگر میکند.

این حقیقت گوشزد به کسانی است که محیط را مسئول صددرصد ایجاد هوش در افراد بشر می دانند.

نتیجه

وراثت و محیط هر دو درتشکیل و تکامل مشخصات جسمی و روانی موثر است ودر حال حاظر ممکن نیست بتوانیم درجه تاثیر هریک از این عوامل را جداگانه ارزیابی کنیم.

آچه مسلم است این دو عامل با یکدیگر رابطه ی متقابل و دایمی دارند.بدین معنی که عوامل وراثت گنجایش و استعدادهای شخص را تعیین می کند و محیط طرز تکامل و بروز این استعدادها را مشخص می سازد.

به عبارت دیگر وراثت سرمایه ی اولی شخص را به او می دهد و محیط نوع مصرف کردن آن را تعیین میکند.